واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )

853

تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )

به گفتهء جوينى تنها « لشكر بيرونى » 20000 بوده است « 1 » ( عدهء افراد پادگان به معنى اخص ذكر نشده است ) و به گفتهء نسوى « 2 » بر روى هم 30000 بوده است . بنا به قول نسوى مقدمان شهر عبارت بودند از اختيار الدين كشلى « 3 » امير آخور سلطان و اينانج خان اغل حاجب و از ديگر امرا ، به گفتهء جوينى ، حميدپور « 4 » ( از مردم قراختاى كه در پيكار سال 1210 ميلادى / 607 هجرى اسير شده به خدمت خوارزمشاه درآمده بوده است ) و سونج خان و شخصى بنام گور خان [ كوك خان ] بوده‌اند كه « مىگفتند مغولى بود ازو [ چنگيز خان ] گريخته و به سلطان [ محمد خوارزمشاه ] پيوسته » . جوينى خود در صحت اين خبر شك دارد . سه روز پس از آغاز محاصره ، لشكريان در تحت رياست اينانج خان عزم ترك شهر

--> ( 1 ) - جوينى ، چاپ GPB ، IV ، 2 ، 34 ، ورق 34 : « لشكر بيرون » . در نسخهء خطى خانيكوف و چاپ قزوينى ، I ، 80 : « لشكر بيرونى » . در كتاب شفر : « لشكر اندرونى » ( 123 . Chrestomatie Persane » , t . II , P » ) . اين‌كه جوينى ، بر خلاف پندار دوسون ، مجموع عدهء پادگان را 20000 نفر تعيين نكرده از عدهء مدافعان دژ كه وى بعدا نقل كرده پيداست . ( 233 . D ' Ohsson , « Histoire des Mongols » , t . I , P ) ( 2 ) - « سيرت جلال الدين » ، متن 34 ؛ ترجمه ، 62 ؛ به گفتهء ابن اثير - 20000 نفر . ( 3 ) - در متن ( « سيرت جلال الدين » ) اشتباها « كشكى » و در ترجمه - - Kechki نوشته شده . در صفحهء 43 متن و ص 74 ترجمه صحيح است . همچنين در تأليف جوزجانى و نسخه‌هاى خطى جوينى . در متن چاپى قزوينى ( I ، 80 ) « كشلى » آمده . ( 4 ) - نيز رجوع شود به « متون » ، ص 115 ( جوينى ؛ نسخهء خطى GPB ، IV ، 2 ، 34 ، ورق 173 ، چاپ قزوينى ، II ، 211 ) .